next page

back page

دنيا مزرعه آخرت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
مَنْ رِضِىَ نَفْسَهُ كَثُرَ الساخِطُ عَلَيْهِ. الصَدِقَةُ دَواهٌ مُنَْجعٌ اءَعْمالُ العِبادِ فى عَاجِلهِمْ، نُصبُ اءَعْيُنِهِمْ فى آجِلِهِمْ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
كسى كه خود خواه باشد دشمن زياد دارد، صدقه داروئى شفابخش است . اعمال و كارهايى كه بندگان در اين دنيا انجام مى دهند، روز قيامت در برابر چشمايشان خواهد بود.(131)

دنيا و آخرت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَلدُّنيا وَ الاَّْخِرَةُ عَدُوّانِ مُتَفاوِتانِ وَ سَبِيلانِ مُخْتَلِفانِ، فَمَنْ اَحَبَّ الدُّنيا وَ تَوَلاّه ا اَبْغَضَ الاَّْخِرَةَ وَ عاداها، وَ هُما بِمَنْزِلَةِ الْمَشْرِقِ وَ الْمَغْربِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
دنيا و آخرت دو دشمن متفاوت و دو جادّه جداگانه اند. كسى كه دنيا را دوست دارد و به آن عشق مى ورزد، آخرت را دشمن و با آن عداوت مى ورزد، اين دو همچون مشرق و مغربند.(132)

دنياى تلخ و شيرين

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
مِرارَةُ الدُّنْيا حَلاوَةُ الا خِرَةِ، وَ حَلاوَةُ الدُّنْيا مَرارَةُ الا خِرَةِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
تلخى دنيا شيرينى آخرت است (اگر انسان نفس خود را در اين دنيا تهذيب كند و اگرچه در اين راه سختى بكشد چون مى داند در آخرت ثمره اين تلخى شيرينى است تحمل مى كند) و شيرينى دنيا تلخى آخرت (و اگر انسان آخرت و دين خود را به دنيا بفروشد مسلما آخرت او تلخ خواهد بود).(133)

دو نوع صبر

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
الصَّبْرُ صَبْرانِ، صَبْرٌ فِى الْبلاءِ حَسَنٌ جَميلٌ وَ اَحْسَنُ مِنْهُ الصَّبْرُ فى المَكارِمِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
بردبارى دو گونه است : يكى بردبارى در گرفتارى كه نيكو و زيباست و بهتر از آن بردبارى در مقابل محارم است .(134)

ديندارى

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَيُّهَا الْنّاس دينَكُمْ دينَكُمْ! تَمَسَّكُوا بِهِ وَ لايُزيلَنَّكُمْ وَ لايُرادَنّّكُم اَحَدٌ عَنْهُ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
اى مردم دينتان در دريابيد، سخت به آن چنگ زنيد و مراقب باشيد كه مبادا كسى شما را از آن بلغزاند و برگرداند.(135)

دست پر

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
قَدِّمُوا مَا اسْتَطَعْتُمْ مِنْ عَمَلِ الْخَيْر تَجِدوُهُ غدا.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
هر چه مى توانيد كار خير ذخيره نمائيد كه فردا(ى قيامت ) به دست شما مى رسد (يعنى دستگيرى خواهد كرد شما را).(136)

رئيس اخلاق

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
التُّقىَ رَئِيسُ الاْ خلاقِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
پرهيزكارى رهبر اخلاق است .(137)

دين دارى مؤ من

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَلْمُؤ مِنُ مَنْ وَقى دُينَهُ بِدُنْياهُ وَ الْفاجِرُ مَنْ وَقَى دُنْياهُ بِدِيْنِهِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
مؤ من كسى است كه با دنيايش دين خود را حفظ مى كند، ولى گنه كار كسى است كه با دين خود در فكر نگهدارى دنياى خود است . (يعنى براى دنيا از دين خود مى گذرد).(138)

راستگويى نشانه ايمان

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
الا يمانُ اَنْ تُؤ ثِرَ الصِّدْقِ حَيْثُ يَضُرُّكَ عَلَى الكَذِبِ حَيثُ يَنْفَعُكَ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
نشانه ايمان ، آن است كه : راستگويى را، اگر چه به تو زيان برساند، بر دروغگويى ، اگرچه به تو سود برساند، مقدم بدارى .(139)

راه حفظ آبرو

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
مَنْ ضَنَّ بِعِرْضِهِ فَلْيَدَعِ الْمِراءَ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
كسى كه آبروى خود را دوست دارد بايد لجاجت را كنار بگذارد.(140)

راه مرگ !

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
مَنْ تَذَكَّرِ بُعْدَ السَّفَرِ اِسْتَعَدَّ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
كسى كه توجه داشته باشد راه طولانى است خود را آماده مى كند.(يعنى براى آخرت خود توشه برمى دارد كه دنيا مزرعه آخرت است ).(141)

رستگار دو عالم

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
فَإ نَّ الْعامِلُ بِطاعَةِ اللّهِ وَ الحاكِمِ بِحُكْمِ اللّهِ لاوَحْشَةَ عَلَيهِ ((اوُلئكَ الَّذينَ لاخُوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ)) ((اوُلئِكَ هُمُ المُفْلِحُونَ)).
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
هر كس به طاعت خدا عمل كند و به حكم خدا حكومت كند، هراسى ندارد، اينان را (به فرمايش قرآن ) خوف و اندوهى نيست و رستگاران (دو عالم ) هستند.(142)

رتبه و مقام

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
مَنْ اءرادَ مِنْكُمْ اءنْ يَعْلَمَ كَيْفَ مَنْزِلَتَهُ عِنْدَ اللّه فَلْيَنْظُرْ كَيْفَ مَنزِلَةَ اللّه مِنْهُ عِنْدَ الذَّنُوبْ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
مولاى متقيان على عليه السلام فرمود:
هر كدام از شما مردم اگر مى خواهد بداند چه مقام و رتبه اى در نزد خداوند دارد (راهش ‍ اين است كه ) نظاره كند و بنگرد به اين صحنه كه در برابر گناهان چه وضعى دارد؟ (آيا به سوى گناهان و منكرات و بدحجابى ها و بى بندوبارى ها و تهمت هاى ناروا به انسانهاى شريف مى رود؟ آيا نسبت به چنين اوضاعى بى تفاوت مى ماند؟ آيا خود نيز خداى ناكرده از مروّجين فساد و گناه مى شود؟ و يا اينكه به خاطر اطاعتِ فرمان خداوند در مسير سلامت روح و روان جامعه و پالايش آن از گسترش گناهان به اجراى فريضه امر به معروف و نهى از منكر مى پردازد؟ نگرش وجدانى انسان به اين موضوعات جايگاه انسان را در پيشگاه خداوند معلوم مى دارد).(143)

رسول خدا صلى الله عليه و آله و همسايه

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
وَاللّهَ، اَللّهَ فى جيرانِكُمْ، فَإ نَّهُمْ وَصِيَّةُ نَبِيِّكُمْ، مازالَ يُوصى بِهِمْ حَتَّى ظَنَنَّا اَنَّهُ سَيُوَرِّثُهُمْ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
خدا را، خدا را درباره همسايگان ، كه آن سفارش پيامبر صلى الله عليه و آله شماست ، پيامبر صلى الله عليه و آله مرتّب درباره همسايه سفارش مى كرد تا جائيكه ما گمان كرديم كه همسايه از همسايه ارث خواهد برد.(144)
قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَلاْ سْلامُ هُوَ التَّسْلِيمُ وَ التَّسْلِيمُ هُوَ الْيَقيِنُ، وَ الْيَقيِنُ هُوَ التَّصْديِقُ، وَ التَّصْديقُ هُوَ الا قرارُ، وَ الاْ قرارُ هُوَ الاْ دآءُ، الاْ دآءُ هُوَ الْعَمَلُ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
اسلام همان تسليم است و تسليم همان يقين و يقين باور راستين و باور راستين اقرار، اقرار راستين پرداختى در خور آن اقرار و آن كارى شايسته .(145)

رعايت عدالت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
ثُمَّ اعْرِفْ لِكلِّ امْرِئٍ مِّنْهُمْ مّا اَبْلَى ، وَ لاتُضيِفَنَّ بَلاءَ امْرِئٍ اِلى غَيْرِه ، وَ لاتُقَصِّرَنَّ بِه دُونَ غايَةِ بَلائِه . وَ لا يَدْعُوَنَّكَ شَرَفُ امْرِئٍ اِلى اَن تُعْظِمَ مِنْ بَلائِه ما كانَ صَغِيرا، وَ لاضَعَةُ امْرِئٍ اِلى اَنْ تَسْتَصغِرَ مِنْ بَلائِه ما كانَ عَظِيما.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
وانگهى رنج و تلاش هر كسى را عادلانه ارج بنه و به ديگرى نسبت مده و در شناخت و بها دادن بدان كوتاهى مكن . هرگز مباد كه شرافت و شخصيت كسى وادارت كند كه كار و رنج كوچكش را بزرگ بشمارى ، يا گمنامى كسى بر انگيزد كه كار بزرگ و تلاش او را كوچك ببينى .(146)

روزگار سخت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
يَاءتِى عَلَى النّاسِ زَمانٌ عَضُوضٌ، يَعَضُّ الْمُوسِرُ فِيهِ عَلَى ما فِى يَدَيْهِ وَ لَمْ يُؤْمَرْ بِذلِكَ، قالَ اللّهُ سُبْحانَهُ: ((وَ لا تَنْسُوا الْفَضْلَ بَيْنَكُمْ))، تَنْهَدُ فِيهِ الاَْشْرارُ وَ تَسْتَذَلُّ الاَْخْيارُ، وَ يُبايِعُ الْمُضْطَرُّونَ، وَ قَدْ نَهَى رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله عَنْ بيع الْمُضْطَرِّينَ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
روزگار سختى مى آيد: پولداران در انفاق بخل مى ورزند و حال آنكه چنين دستورى صادر نشده خداى عزيز مى فرمايد: ((بخشش را ميان خود فراموش نكنيد(147) ناپاكان شير شوند و نيكان ذليل . با اينكه رسول خدا صلى الله عليه و آله از خريد و فروش اضطرارى منع كرده ، معاملات اضطرارى انجام گيرد (ثروت هاى افرادى كه از نظر اسلام نبايد مصادره شود مصادره مى شود).(148)

روزى تهى دستان

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اِنَّ اللّهَ سُبْحانَهُ فَرَضَ فِى اَمْوالَ الاَغْنياءِ اَقْواتَ الْفُقَرآءِ.
فَما جاعَ فَقيرٌ اِلاّ بِما مَتَعَ غَنِىّ، وَاللّهُ تَعالَى سَآئِلُهُمْ عَن ذلكَ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
خداوند سبحان روزى تهى دستان را در خواسته توانگران رقم زده است . پس گرسنگى هر مستمندى جز از كاميابى نامشروع توانگرى نشاءت نگرفته است و خداى متعال بازخواستشان خواهد كرد.(149)

زبان عاقل و احمق

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
لِسانُ العاقِلِ وَرَاءَ قَلْبِهِ وَ قَلْبُ الاَْحْمَق وَراءَ لِسانِهِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
زبان عاقل ، پشت قلب او قرار دارد، و قلب احمق پشت زبان او جاى گرفته است (عاقل با انديشه سخن مى گويد و نادان بى فكر و بدون انديشه ).(150)

زكات و مسلمانى

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَلْماعُونُ الزَّكاةُ الْمَفْرُوضَةُ، وَ مانِعُ الزَّكاةِ كَآكِلِ الرِّبا، وَ مَنْ لَمْ يُزَكِّ مالَهُ فَلَيْسَ بِمُسْلِمٍ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
مقصود از ماعون (151) در قرآن زكات واجب است ، بازدارنده زكات همانند رباخوار است ، كسى كه زكات مالش را نپردازد مسلمان نيست .(152)

زنان و زيردستان

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اللّه اللّه فىِ النِّساء وَ فيما مَلَكَتْ اءَيْمانُكُمْ فَاِنَّ آخَرَ ماتَكَلَّم بِهِ نَبِيُّكُمْ صلى الله عليه و آله اءَن قال : اوُصيكُمْ بِالضَّعيفَيْن : النِّساءِ وَ ما مَلَكَتْ اءَيْمانُكُمْ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
درباره زنان و زيردستان از خدا بترسيد. زيرا آخرين مطلبى كه پيامبر صلى الله عليه و آله هنگام مرگ درباره اش سخن گفت اين بود كه فرمود: شما را درباره دو گروه ناتوان سفارش مى كنم : زنان و زيردستان .(153)

زندانى زبان

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
صَلاحُ الاِْنسانِ فى حَبْسِ الّلِسانِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
مصلحت انسان در زندانى كردن زبانش مى باشد.(154)

زندگى راحت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اِرضِ تَسْتَرِحْ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
به خشنودى خدا خشنود باش و در نتيجه شاد و راحت زندگى كن .(155)

زيبائى انسان

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
جَمالُ الرَّجُلِ اَلْوَقارِ - وَقار الرَّجُلِ نُورٌ وَ زِيْنَةٌ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
وقار، زيبايى انسان است - وقار انسان ، نور و آراستگى است (156)

زينت انسان

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَلشُّجاعَةُ زَيْنٌ، اَلْجُبْنُ شَيْنٌ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
شجاعت براى انسان زينت است و ترسويى برايش شكست مى باشد.(157)

ساختار خردمند

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
نِصْفُ الْعاقِلِ اِحْتِمالٌ و نِصْفُهُ تَغافُلُ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
نيمى از ساختار خردمند، بر اساس بردبارى و تحمل است و نيمى ديگر به چشم پوشى (و اغماض و عفو) بستگى دارد.(158)

سازش ضدين

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
مَنِ استَصْلح الا ضْدادَ بَلَغَ اطرادَ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
كسى كه بين اضداد سازش برقرار كند به هدف خود نائل مى گردد.(159)

سبقت جستن

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
فَسابِقُوا رَحِمَكُمُ اللّه إ لى مَنازِلكُمْ الَّتى اُمِرْتُم اءَنْ تَعْمُروها.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
(اى مسلمانان ) سبقت بجوئيد به سوى منازل (بهشتى ) خود كه فرمان داريد (از جانب خداوند) تا آبادشان كنيد.(160)

ساعات مؤ من

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
لِلْمُؤْمِنِ ثَلاثَ ساعاتٍ:
فَساعَةٌ يُناجِى فِيها رَبَّهُ، وَ ساعَةٌ يَرُمُّ مَعاشَهُ، وَ ساعَةٌ يُخَلِّى بَيْنَ نَفْسِهِ وَ بَيْنَ لَذَّتِها فِيما يَحِلُّ وَ يَجْمِلُ، وَ لَيْسَ لِلْعاقِلِ اَنْ يَكُونَ اِلاّ فِى ثَلاثٍ؛ مَرَمَّةٍ لِمعاشٍ، اَوْ خُطْوَةٍ فِى مَعادٍ اَوْلَذَّةٍ فِى غَيْرِ مُحَرَّمٍ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
انسان مؤ من ساعات زندگيش را به سه بخش تقسيم ميكند:
بخشى را صرف مناجات با پرودگارش مى نمايد.
بخشى را در طريق تاءمين و اصلاح معاش زندگى به كار مى گيرد.
بخشى را براى استراحت و بهره گيرى از لذّت هاى حلال و دلپسند، انتخاب مى نمايد، و براى انسان خردمند صحيح نيست كه حركتش جز در يكى از اين سه مورد باشد: يا صرف در راه تاءمين معاش ، يا عبادت و امور آخرت و يا در لذّت و آسايش غير حرام .(161)

سپاسگزارى از...

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
شُكْرُ الْمُنْعِمِ يَزيدُ فِى الرِّزْقِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
سپاسگزارى از انعام كننده روزى ، روزى را زياد مى كند.(162)

سپاسگزارى پيامبر صلى الله عليه و آله

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
كانَ رَسُولُ اللّهِ صلى الله عليه و آله اِذا اَتاهُ اَمْرٌ يَسُرُّهُ قالَ:
((اَلْحَمْدُ لِلّهِ بِنِعْمَتهِ تَتِمُّ الصّالِحاتُ)) وَ اِذا اَتاهُ اَمْرٌ يَكْرَهُهُ قالَ:
((اَلْحَمْدُ لِلّهِ عَلى كُلِّ حالٍ)).
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
هنگامى كه مسئله خوشحال كننده اى براى پيامبر پيش مى آمد مى فرمود:
ستايش مخصوص خداوندى است كه كارهاى خير ما به نعمتش تكميل مى شود و هنگامى كه مسئله ناخوشايندى رخ مى داد مى فرمود: در هر حال ستايش مخصوص ‍ خداوند است .(163)

سپاسگزارى در شادى

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَحسِنوُ صُحْبَةَ النِّعَمِ قَبْلَ فِراقِها، فَإ نَّها تَزُولُ وَ تَشْهدُ عَلى صاحِبِها بِما عَمِلَ فيها.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
با نعمت ها قبل از جدا شدن از شما رفتار نيكو داشته باشيد كه آنها از بين مى روند و عليه صاحب نعمت ناسپاس كه چطور با آنها رفتار كرده ، گواهى مى دهند.(164)

سپاسگزارى و زيادى نعمت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
ما كانَ اللّهُ لِيَفْتَحَ عَلى عَبْدٍ بابَ الشُّكْرِ، وَ يَغْلِقَ عَنْهُ بابَ الزِّيادَةِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
چنان نيست كه خداوند درب شكرگزارى را بر بنده اى بگشايد و درب زياد شدن نعمت را بر او ببندد. (بلكه هر دو با هم باز شده اند).(165)

سخت گيرى ستمكار

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَشَدُدْ عَلى الظّالِمِ وَ خُذْ عَلى يَدَيْهِ، وَ لَنْ لاِ هْلِ الْخَيْرِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
حضرت على عليه السلام طى نامه اى به محمد ابن ابى بكر مى فرمايد: بر ستمكار سخت بگير، و دستِ او را ببند، و خيرمندان را مورد لطف خود قرار ده و با آنان نرم باش .(166)

next page

back page