next page

back page

طبيعت انسان

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اِنَّ هذِهِ الطَبايِعُ مُتِبايِنَة وَ خَيرُها اَبعَدُها مِنَ الشَرِّ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
ساختمان طبايع انسان ها با هم متفاوتند، از همه بهتر، طبيعتى است كه از كارهاى زشت و ناپسند بر كنارتر باشد.(203)

عبرت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
مَا اَكْثَرَ الْعِبَرَ وَ اَقَلَّ الاْعتِبارَ!
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
عبرتها چه بسيارند و عبرت پذيران چه اندك (همه مردم مى خواهند پند بدهند ولى اشخاصى كه پندپذير باشند بسيار كم هستند).(204)

عبرت گرفتن

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
فَاعْتَبِروا بِحالِ وَلَدِ اِسْماعيلَ وَ بَنِىَ اِسْحاقَ وَ بَنِى اسْرائِيلَ - عليهم السلام - فَما اَشَدَّ إ عْتِدالَ الاَْحْوال ، وَ اَقْرَبَ اشْتِباهَ الاَمثالِ!
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
پس ، از چگونگى داستان فرزند اسماعيل و بنى اسحاق و بنى اسرائيل عبرت گيريد كه در تاريخ چگونگى ها چه همگونند و داستان ها چه همانند.(205)

علم بهتر است يا ثروت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَلْعِلْمُ خَيْرٌ يَحْرُسُكَ وَ اَنْتَ تَحْرُسُ الْمالَ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
دانش بهتر از مال است ، چون دانش تو را حفظ مى كند و تو بايد مال را حفظ كنى (دانش ‍ انسان را از گمراهى ها نجات مى دهد ولى مال ...).(206)

عيبجوئى نكردن

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
لانكوننَّ عيّابا و لا تَطبُبنَّ لِكلِ زَّلَةٍ عِتابا وَ لِكُلِّ ذَنبٍ عِقابا.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
از مردم عيبجوئى نكنيد و براى هر لغزشى ، مورد ملامتشان قرار ندهيد و به هر گناهى كيفرشان ننمائيد.(207)

عيد حقيقى

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
إ نَّما هُوَ عِيدٌ لِمَنْ قَبْلَ اللّهُ صِيامَهُ وَ شَكَرَ قِيامَهُ، وَ كُلُّ يَوْمٍ لايُعْصَى اللّهُ فِيهِ فَهُوَ عِيدٌ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
در يكى از عيدها حضرت فرمود: براى كسى عيد است كه خدا روزه و نمازش را قبول كرده باشد. هر روزى كه در آن معصيت خدا نشود همان روز عيد است .(208)

غلبه بر هواى نفس

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
مَن غَلَبَ هواهُ عَلى عَقْلِهِ ظَهَرتْ عَلَيهِ الْفَضايِحُ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
آن كس كه تمايلات نفسانى بر عقلش غالب باشد، رسوائيهايش آشكار خواهد شد.(209)

غيرت مؤ من

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اِنَّ اللّهَ يُغارُ لِلْمؤْمِنِ، مَنْ لايُغارُ فَإ نَّهُ مَنْكُوسُ الْقَلْبِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
خداوند براى مؤ من غيرت مى ورزد، پس بايد مؤ من غيرت بورزد، آن كس كه غيرت نكند، قلبش واژگون شده است .(210)

فرصت خير

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَلفُرْصَةُ تَمُرُّ مَرَ السَّحابِ فَانتَهِزُوا فُرَصَ الْخَيرِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
لحظه ها مانند ابر از افق زندگى مى گذرد، هنگامى كه فرصت خيرى پيش آمد غنيمت بشماريد و از آن استفاده كنيد.(211)

فايده نماز و روزه و...

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
فَرَضَ اللّهُ الا يمانَ تَطْهيِرا مِنَ الشِّركِ، وَ الصَّلاةَ تَنْزِيها عَنِ الكِبْرِ، وَ الزَّكاةَ تَسْبِيبا لِلرِّزْقِ، وَ الصِّيامَ ابتِلاءً لاِخْلاصِ الخَلْقِ، وَ الْحَجَّ تَقْرِبَةً لِلدِّينِ، وَ الْجَهادَ عِزّا لِلا سلامِ، وَ الا مْرَ بِالمَعْرُوفِ مَصْلَحَةً لِلْعَوامِ وَ النَّهىَ عَنِ المُنْكَرِ رَدْعا لِلسُّفَهاءِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
خداوند، ايمان را براى پاك شدن دلها از آلودگى كفر و شرك ، و نماز را براى پاك بودن از سركشى و نافرمانى واجب كرد، زكات را وسيله يى براى روزى مستمندان ، و روزه را وسيله اى براى آزمايش اخلاص بندگان قرار داد؛ حج را براى نيرومند شدن دين ، و جهاد را براى شكوه و سربلندى اسلام واجب ساخت ؛ امر به معروف را به خاطر اصلاح توده ناآگاه مردم ، و نهى از منكر را براى بازداشتن افراد بى خرد، از كارهاى زشت و گناه آلوده مقرر كرد.(212)

فرض كن مرده اى

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
يَابْنَ آدَمَ، كُنْ وَصِىَّ نَفْسَكَ فِى مالِكَ وَ اعْمَلْ فِيهِ ما تُؤْثِرُ اءَنْ يُعْمَلَ فِيهِ مِنْ بَعْدِكَ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
اى فرزند آدم خودت وصى خويش باش و در مال خودت آنچه مى خواهى بعد از تو انجام دهند انجام بده ! (انسان امولى را كه مى خواهد بعد از مرگ خود وصيت كند كه براى فلان جا خرج كنيد بهتر اين است كه خود در حيات اين كار را انجام بدهد)(213)

فروتنى توانگران و سرافرازى ...

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
ما اَحْسَنَ تَواضُعَ الاْغنِياءِ لِلْفُقَراءِ طَلَبا لِما عِنْدَ اللّهِ! وَ اءحْسَنُ مِنْهُ تِيُه الفُقَراءِ عَلَى الا غْنياء إ تّكالا عَلَىَ اللّهِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
چه زيباست فروتنى توانگران ، در برابر مستمندان ، به خاطر رضاى خدا، و چه زيباتر است سرفرازى و بى اعتنائى تهى دستان ، در برابر ثروتمندان ، به خاطر اعتماد و توكل بر خدا.(214)

فضائل برتر

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
لاشَرَفَ اءَعْلى مِنَ الا سْلامِ. وَ لا عِزَّ اءَعَزُّ منَ التَّقْوى وَ لا مَعْقِلَ اءَحْصَنُ مِنَ الْوَرَعِ. وَ لاشَفيعَ اءَنْجَحُ مِنَ التَّوْبَةِ. وَ لا كَنْزَ اءَغْنَى مِنَ الْقَنَاعَةِ وَ لا مالَ اءذْهَبُ لِلْفاقَةِ مِنَ الرِّضا بِالْقُوت .
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
هيچ شرفى برتر از اسلام نيست ، وهيچ عزتى ارجمندتر از پرهيزگارى و هيچ پناهگاهى نكوتر از خويشتندارى ، و هيچ پايمردى پيروزتر از توبه و هيچ گنجى پرمايه تر از قناعت نيست و هيچ ثروتى بهتر از راضى شدن به رزق خدا ريشه اى فقر را نمى كند.(215)

فوايد نماز شب

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
قيامُ الَّيْلِ مُصِحَّةُ لِلْبَدَنِ، وَ مَرْضاةُ لِلرَّبِّ عَزَّوَجَلَّ وَ تَعَرُّضٌ لِلرَّحْمَةِ وَ تَمَسُّكٌ بِاَخْلاقِ النَّبِييّنَ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
بيدارى شب باعث سلامتى بدن و خشنودى پرودگار بزرگ و در معرض رحمت و لطف خدا قرار گرفتن و چنگ زدن به اخلاق پيامبران است .(216)

فهميدن دنيا

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
الدُنيا مَنْزِلُ صِدْقٍ لِمَنْ صدقها، وَ مَسْكنُ عافِيَةٍ لِمَنْ فَهِمَ عَنها، وَ دارُ غِنىً لِمَنْ تزوَّد مِنْها، مَسجِدُ اءنْبِياءِ اللّه ، و مَهْبَطُ وَحْيِهِ، وَ مُصَلىّ مَلائِكِتَه ، وَ مَسْكَنُ اءحِبّائِهِ و مَتْجِرُ اَوْليائِه ، اِكْتَسبُوا فيهَا الرّحْمَةَ، و رَبِحُوا مِنْها الجنّة .
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
دنيا براى كسى كه آن را درست بفهمد خانه راستى است و مسكن تندرستى و محل ثروت براى توشه برداشتن ، مسجد پيغمبران خداست و فرودگاه وحى حضرت او، و نمازگاه فرشتگانِ خدا، و مسكن دوستانش و محل تجارت اولياى خداست (افرادى كه چنين نسبت به دنيا تفكر نمودند) در آن رحمت به دست آوردند و بهشت به سود بردند.(217)

قدرشناسى نعمت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
إِنَّ مِنْ النِّعَمِ سَعَةُ الْمالِ وَ اءَفْضَلُ مِنْ سَعَةِ الْمالِ صِحَّةُ البَدَنِ وَ اءَفْضَلُ مِنْ صِحَّةِ الْبَدَنِ تَقْوىَ الْقَلْبِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
يكى از نعمت ها گشايش در مال است و بهتر از آن سلامتى بدن و بهتر از آن پاكى قلب از گناه مى باشد.(218)

قدر نعمت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
إ حْذَرُوا نِفارَ النِّعَمِ فَما كُلُّ شارِدٍ بِمَرْدُودٍ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
از رميدن نعمت ها پرهيز بايد، كه هر رميده اى نه چنان است كه باز آيد.(219)

قدر و منزلت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
عَطّمُوا اَقدارَكُم بِالتغافُّلِ عَنِ الدّنى مِنَ الامُورِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
امور ناچيز و پست را ناديده انگاريد و به اين وسيله قدر و منزلت خود را در جامعه بزرگ و پر ارزش كنيد.(220)

قناعت ، قدرت و آسايش

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
كَفى بِالقَناعَةِ مُلْكا، وَ بِحُسْنِ الخُلْقِ نَعِيما.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
براى عظمت قناعت همين بس كه سلطنت است و براى اهميت خوش خلقى همين كافى است كه در نعمت و ناز است .(221)

كمال دين

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَيُّهَا النّاسُ اِعْلَموُا اءنَّ كَمالُ الدّين طَلَبُ الْعِلْمِ وَ الْعَمَلُ بِهِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
اى مردم ! بدانيد كه ((كمال دين )) در طلب علم و به كار بستن آن است .(222)

كم سخن گفتن

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اِن اَحْبَبْتَ السَّلامَةَ وَ سَترَ مَعايِبِكَ فَأ قْلِلْ كَلامَك وَ اَكْثِرْ صَمْتَك .
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
اگر دوست دارى در سلامت نفس باقى بمانى و عيب و نقصت پنهان بماند، كم سخن بگو و بيشتر ساكت باش .(223)

كم و منظم

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
قَلِيلٌ مَدُومٌ عَلَيْهِ خَيْرٌ مِنْ كَثِيرٍ مَملُولٍ مِنْهُ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
كمى كه ادامه داشته باشد بهتر از زيادى است كه خسته كننده باشد.(224)

گذرگاه

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
الدُّنّيا دارُ مَمَرٍّ، لا دارُ مَقَرٍّ، وَالنّاسُ فِيها رَجُلانِ:
رَجُلٌ باعَ نَفْسَهُ فَاَوْبَقَها و رَجُلٌ ابْتاعَ نَفْسَهُ فَاَعْتَقَها.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
دنيا گذرگاه است ، نه جايگاه كه مردمش را دو چهره است :
يكى آن كه در دنيا خود را مى فروشد و به سقوط مى كشاند و ديگرى آن كه خويشتن خويش را باز مى خرد و آزاد مى كند.(225)

گريز از دنياى پرفريب

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اِتَّقِ اللّهَ فِى كُلِّ صَباحٍ وَ مَسآء، وَخَفْ عَلَى نَفْسِكَ الدُّنْيا الْغَرُورَ، وَ لا تَاْمَنْها حالٍ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
از بام تا شام تقوى الهى پيشه كن و از دنياى پرفريب بر خويشتن خويش بيمناك باش و در هيچ حالتى نسبت به دنيا احساس امنيت مكن .(226)

گفتن سخن حق

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
الْقَولُ بِالْحَقِّ خَيْرُ مِن العَىّ و الصَّمْتَ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
سخن حق گفتن بهتر از ناتوانى و خاموشى است .(227)

گنجهاى بهشت

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
مِنْ كُنُوزِ الْجَنَّةِ الْبِرُّ، وَ إ خْف اء العَمَل ، وَ الصَّبْر عَلَى الرَّزايا و كِتْمانُ الْمَصائب .
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
نيكى كردن و كار بى ريا، صبر بر مصيبت ها، نهان كردن گرفتارى هااز گنجهاى بهشت است .(228)

لزوم شناختن رفيق و همسايه

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
سَلُ مِنَ الرَّفيقِ قَبْلَ الطَّريقِ وَ عَنِ الْجارِ قَبْلَ الدّارِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
پيش از آنكه درباره راه بپرسى ، درباره ((رفيق راه )) بپرس ، و پيش از آنكه ((خانه )) انتخاب كنى درباره ((همسايه )) پرس و جو كن (در اين صورت مى توانى زندگى راحت را براى خودت فراهم كنى و در دنيا و آخرت رستگار شوى ).(229)

لزوم فضائل اخلاقى

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
لَوْ كُنّا لا نَرْجُوا جَنَّةً وَ لا نَخْشى نارا وَ لا ثَوابا وَ عِقابا لَكانَ يَنْبَغى لَنا اَنْ نُطالِبُ بِمَكارِمِ الاَْخْلاقِ، فَإ نَّها مِمّا تَدُلُّ عَلى سَبيلِ النَّجاحِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
اگر فرضا نه به بهشت اميدوار باشيم و نه از آتش جهنم هراسناك ، نه به ثوابى معتقد باشيم و نه عقابى را باور داشته باشيم ، باز شايسته است كه به دنبال فضائل اخلاقى برويم ، زيرا اخلاق پسنديده و ملكات فاضله است كه ما را در زندگى به راه رستگارى هدايت مى كند.(230)

لغزش جوانمردان

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
اَقيلُوا ذَوى الْمُرُوءات عَثَراتِهِمْ، فَما يَعْثُرُ مِنْهُمْ عاثِرٌ إ لا وَ يَدُهُ بِيَدِ اللّهِ يَرْفَعُهُ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
از لغزش جوانمردان چشم بپوشيد كه چون با لغزشى فرود آيند؛ با دستگيرى ويژه اى از خداوند بر خواهند خاست .(231)

محبّت به مردم

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
عَنْ عَلِىِّ بْنِ اَبيطالِبٍ عليه السلام قالَ:
قالَ رِسُولُ اللّه صلى الله عليه و آله رِاءسُ الْعَقْلِ بَعْدَ الاِْيِمانِ بِاللّهِ عَزَّوَجَلَّ اَلتَّحَبُّبُ إ لَى النّاس .
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
امير المؤ منين عليه السلام از رسول خدا صلى الله عليه و آله نقل مى كند كه فرمود:
سرآغاز عقل و خردمندى بعد از ايمان به خدا اظهار محبّت به مردم و دوستى با آنان است .(232)

محبوبترين گامها

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
مِنْ اءحَبِّ السُّبُلِ إ لىَ اللّهُ خُطْوَتانِ: خُطوَةُ إ مرِء مُسْلِمٍ يَشُدُّ بِها صَفَّا فى سَبيلِ اللّهِ وَ خُطْوَةٌ فى صِلَةِ الرَّحِمِ (وَ هِىَ) اَفْضَلُ مِنْ خُطْوَةٍ يَشُدُّ بِها صَفّا فى سَبيلِ اللّهِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
از محبوب ترين گام ها به سوى خدا دو گام است : گام مرد مسلمانى كه (با حركت مالى ، فكرى و يا نفوذى خود) صف مجاهدان راه خدا را محكم سازد و گامى كه براى صله رحم برداشته شود، و اين گام دوم از گامى كه براى جهاد برداشته شود بهتر است .(233)

مرتبه رستگارى

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
الْعَمَلَ، الْعَمَلَ، ثُمَّ النَّهايَةَ، النَّهايَةَ، وَ الاِستِقامَةَ، الاِسْتِقامَةَ، ثُمَّ الصَّبْرَ الصَّبْرَ، وَالْوَرَعَ الْوَرَعَ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
به كار بپردازيد، كار، پس از آن هدف ، هدف ، پس از آن استقامت ، استقامت ، سپس صبر، صبر و سرانجام پارسايى ، پارسايى .(234)

مردم دارى

قال اميرالمؤ منين على عليه السلام :
إ نَّكُمْ لَنْ تَسَعُوا النّاسَ بِاءَمْوالِكُم ، فَسَعُوهُمْ بِطَلاقَةِ الْوَجْهِ وَ حُسْنِ الِلْقاءِ.
ترجمه :
حضرت امام على عليه السّلام فرمود :
به درستى كه شما هرگز نمى توانيد با اموال تان مردم را داشته باشيد (از خود راضى كنيد)، پس با خوش روئى و برخورد نيك آنها را داشته باشيد (و به خود جلب كنيد).(235)

next page

back page